DN, OD, ID, PN og SDR
DN, OD, ID, PN og SDR
Skýrt yfirlit yfir helstu stærðar- og þrýstihugtök lagna og hvernig þau tengjast raunverulegum málum, þrýstiþoli og flutningsgetu röra.
DN, OD, ID, PN og SDR koma stöðugt fyrir í vörulýsingum, teikningum og tæknigögnum. Hugtökin lýsa þó ekki öll sama eiginleikanum og mikilvægt er að greina þau rétt.
DN – nafnstærð lagnar
DN er nafnstærð sem er notuð til að auðkenna og samræma stærðir í lagnakerfum. DN er því fyrst og fremst stærðarheiti.
DN-gildi á ekki sjálfkrafa að lesa sem nákvæmt ytra eða innra þvermál í millimetrum. Raunveruleg mál ráðast meðal annars af rörakerfi, efni og viðeigandi málstaðli.
DN gerir okkur kleift að tala um samsvarandi stærðarflokk í kerfinu án þess að DN-gildið þurfi sjálft að vera mælt þvermál.
OD – raunverulegt ytra þvermál
OD stendur fyrir Outside Diameter og er raunverulegt ytra þvermál rörsins.
Í mörgum plaströrakerfum er OD eitt af grundvallarmálunum. Til dæmis merkir Ø110 mm að ytra þvermál rörsins er 110 mm.
OD = mælt utan á rörinu
OD hefur meðal annars áhrif á tengingar, fittings, suðubúnað og ytri stærð lagnakerfisins.
ID – innra þvermálið
ID stendur fyrir Inside Diameter og lýsir raunverulegu innra þvermáli vatnsrásarinnar.
Þetta er sérstaklega mikilvægt við vökvafræðilega útreikninga því ID ákvarðar þverskurðarflatarmálið sem vökvinn hefur til að flæða um.
110 × 10 mm rör
ID = 110 − (2 × 10) = 90 mm
Tvö rör með sama OD geta haft mismunandi ID ef veggþykkt þeirra er mismunandi.
DN, OD og ID lýsa ekki sama hlutnum
Stærðarheiti sem notað er til að auðkenna stærð innan lagnakerfis.
Raunverulegt mál frá ytri brún að ytri brún rörsins.
Raunverulegt þvermál vatnsrásarinnar og mikilvægt við rennslisútreikninga.
PN – nafnþrýstingur
PN er þrýstingsflokkun sem kemur meðal annars fyrir á lokum, flönsum, fittings og rörakerfum.
PN er mikilvægt við val á búnaði en það á ekki að túlka eitt og sér sem loforð um að vara megi alltaf starfa við samsvarandi þrýsting við hvaða hitastig og aðstæður sem er.
Leyfilegur vinnuþrýstingur getur meðal annars tengst efni, hitastigi, staðli og vörusértækum gögnum framleiðanda.
SDR – samband OD og veggþykktar
SDR lýsir hlutfalli milli ytra þvermáls rörsins og veggþykktar þess.
Lægri SDR-tala þýðir hlutfallslega þykkari rörvegg. Ef OD helst óbreytt leiðir það einnig til minna innra þvermáls.
Frá rörastærð yfir í flutningsgetu
Hugtökin verða skýrari þegar þau eru sett í samhengi við hönnun lagnakerfis.
Hvað þarf að vita fyrir rennslisútreikning?
Segjum að við höfum plaströr merkt 110 × 10 mm.
Þegar ID er komið getum við reiknað þverskurðarflatarmál:
Og með þekktum rennslishraða má síðan reikna rúmmálsrennslið:
Við þurfum að vita raunverulegt innra þvermál lagnarinnar.
Hvaða hugtak á ég að skoða?
Stærðarheiti er ekki alltaf raunverulegt mál.
DN er nafnstærð, OD er ytra þvermál, ID er innra þvermál, SDR lýsir hlutfalli OD og veggþykktar og PN tengist þrýstingsflokkun. Rétt túlkun þessara hugtaka er grunnur að réttu vöruvali og útreikningum.
